NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ BỆNH DO NÃO MÔ CẦU

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ BỆNH DO NÃO MÔ CẦU

       Não mô cầu là một trong những nguyên nhân hàng đầu của bệnh viêm màng não do vi khuẩn trên toàn cầu, có thể gây nhiễm trùng huyết, viêm phổi và các biểu hiện khác. Phần lớn các nước trong nhóm có tỷ lệ cao về não mô cầu là châu Phi; nhiều quốc gia có tỷ lệ trung bình được tìm thấy trong khu vực dân cư châu Âu, châu Phi và châu Úc, tỷ lệ thấp bao gồm nhiều nước tại châu Âu và châu Mỹ.

          Có 12 typ huyết thanh khác nhau, nhưng phần lớn các ca bệnh nhiễm não mô cầu là do các typ A, B, C, X, Y hoặc W-135. Hàng năm trên thế giới ước tính có ít nhất 1,2 triệu ca mắc viêm não mô cầu với khoảng 135.000 trường hợp tử vong. Nguy cơ di chứng tàn tật lâu dài bao gồm thiếu hụt nhận thức, mất thính lực 2 bên, giảm vận động, co giật, suy giảm thị lực, não úng thủy và  mất chi do hoại tử mô.
bệnh não mô cầu
Một ca bệnh nhiễm vi khuẩn não mô cầu
 
          Nguy hiểm ở chỗ, vi khuẩn não mô cầu cư trú tại vùng họng, mũi của người bệnh nên dễ dàng lây truyền qua đường hô hấp khi bệnh nhân ho, xuất tiết mũi… vi khuẩn theo những giọt nước bọt li ti bắn ra ngoài. Bệnh lây trực tiếp do tiếp xúc gần hoặc gián tiếp qua trung gian đồ dùng chung có dính chất tiết từ đường hô hấp của người lành mang trùng. Thời gian ủ bệnh trung bỡnh từ 2 ngày đến 10 ngày.

         Tại các nước nhiệt đới, bệnh gia tăng khi thời tiết, khí hậu thay đổi. Bệnh lây lan tại những nơi tập trung đông người.
         Tại Việt Nam, giai đoạn từ năm 2001- 2011, trung bình ghi nhận 650 trường hợp mắc bệnh viêm màng não do não mô cầu mỗi năm, chủ yếu ở các tỉnh khu vực miền Bắc. Bệnh có xu hướng giảm từ năm 2006 đến nay (năm 2011 ghi nhận 305 trường hợp mắc và 04 trường hợp tử vong). Bệnh xảy ra chủ yếu vào mùa xuân.
 
bệnh não mô cầu 
Phân bố các typ não mô cầu trên thế giới

       Tại châu Á, Hàn Quốc và Thái Lan là những quốc gia duy nhất trong khu vực có công bố về tỉ lệ mắc bệnh trên dân số, với tỉ lệ mắc bệnh thấp. Tại Ấn Độ dịch tuýp A đã lặp lại, lần gần đây nhất là vào năm 2005, nhưng dữ liệu lại chỉ có ở những thành phố lớn. Dữ liệu rời rạc và không đầy đủ từ Ấn Độ, Bangladesh, Indonesia, Nepal và Pakistan cản trở việc phân loại, không có dữ liệu từ Sri Lanka.
     
       New Zealand đã trải qua đợt bùng phát dịch tuýp B cho tới khi một chiến dịch tích cực với vắc xin OMV khởi xướng vào năm 2004 đã góp phần làm giảm tỉ lệ mắc. Mongolia đã trải qua đợt dịch tuýp A vào  những năm đầu thập niên 90. Úc hiện đang chủ yếu đối mặt với huyết thanh nhóm B sau khi vắc xin nhóm C được giới thiệu đã cho thấy một sự sụt giảm đáng kể tỉ lệ nhóm này. Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Philipine, Singapo, Đài Loan và Thái Lan đều là những nước có tỉ lệ mắc thấp. Các quốc gia khác trong khu vực không có đầy đủ cơ sở dữ liệu.
     
     Tỉ lệ theo tuổi

     Với dữ liệu dịch tễ học tại nhiều nước, đặc biệt là tại châu Âu và Bắc Mỹ, tỉ lệ mắc bệnh cao nhất tại 2 đỉnh. Tỉ lệ cao nhất là ở trẻ sơ sinh nhỏ hơn 1 tuổi và cao thứ 2 là ở thanh thiếu niên và  những người trẻ tuổi.

      Phòng bệnh
     Đánh giá nguy cơ dịch não mô cầu lây lan ra cộng đồng, Cục Y tế dự phòng khuyến cáo mạnh mẽ người dân thực hiện tốt một số biện pháp sau để phòng bệnh:
     - Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân: thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường.
     - Thực hiện tốt vệ sinh nơi ở: thông thoáng nơi ở, nơi làm việc.
     - Chủ động tiêm phòng vắc xin phòng bệnh.
     - Khi có biểu hiện sốt cao, đau đầu, buồn nôn và nôn, cổ cứng, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị.
    - Khi phạt hiện người nghi ngờ mắc bệnh viêm màng nõ do não mô cầu cần thông báo theo đường dây nóng của y tế địa phương để được điều tra giám sát xử lý kịp thời.

       Bệnh do não mô cầu là bệnh tiến triển rất nhanh, nguy cơ tử vong và di chứng cao kể cả khi đã được điều trị tích cực. Do đó tiêm chủng là biện pháp hiệu quả nhất để khống chế dịch bệnh. Vắc xin đã được chứng minh có hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh ở những nước sử dụng trên toàn dân số.
BS Nguyễn Phương Mai
VIDEO
Liên kết website
Hoạt động
nothing